Sayfalar

861 ) KÜÇÜK ASYA !..



Çok eskiden "Asya" adı sadece Anadolu için kullanılırdı. İsa'dan 2000 yıl önce Hititler ; Anadolu'ya "Assuva", Mısırlılar ise "İasiye" diyorlardı. İsa'dan 900 yıl önce Homeros, İlyada'sının ikinci kısım, 461. dizesinde "Assiyos" sözcüğünü kullanıyor, şöyle diyordu :
"...Nasıl ki ilk yabani kazlar Kaystros'un, yani Küçük Menderes'in yanında Assiyos meralarını çığrışlarıyla katediyorlarsa..."
Burada sözü edilen yer, Tmolos'un (Bozdağ) güneyindeki Ödemiş Ovasıdır. Homeros'tan çok önce, Lidyalıların Atyaes Hanedanı, "Asyas" adındaki bir kahramanın kuşağından geldiklerini iddia ederler ve başlangıçta kentlerine "Asya" adını verirlerdi. Bu ad sonraları tüm Asya kıtasını kapsadı. Asya adının tüm kıtaya yayılma evrimi ise şöyledir :
Önceleri dünya üzerinde iki kıta tanınıyordu. Birisi Asya, öteki de Avrupa. Herodot ilk kez olarak Afrika'"Lidya" olarak andı. Yukarıda söylendiği gibi Homeros zamanında Asya adı Efes dolaylarına atfediliyordu. Herhalde bu ad Lidya'dan yayıla yayıla çok eski zamanlarda oraya varmıştır..



"Asya" sözüne ; yarı evrimleşmiş bir Kibele (üstte), bir Ana Tanrıçadan başka bir şey olmayan Efes Artemisi dolayısıyla rasgeliriz. Artemis'in buyruğu altında kırk tane peri kızı vardı. Bunların yirmi tanesine "Asyalar", diğer yirmi tanesine de "Okyanuslar" adı verilirdi. Troya savaşlarında Artemis'in Grekler tarafından değil, fakat Anadolulu Troyalılar tarafından alınması anlamlıdır..
İ.Ö. 133 yılında Romalılar, Anadolu'ya sadece Asya adını veriyorlardı. Bergama Kralı Üçüncü Attalos Filomotor tarafından ; Misya, Karya, Frigya ve Lidya'ya "Asya" adı veriliyordu. Anadolu İ.Ö. 27. yılda bir Roma bölgesi, yani prokonsüllük oldu. O zaman da adı sadece "Asya" idi.
Klasik yazarlar hiçbir zaman "Küçük Asya" adını kullanmış değillerdir.. 
"Küçük Asya" deyimi İ.S. 5. yüzyılda ilk kez olarak "Orosius" tarafından kullanılmıştır. Edebiyatta, Grekçe "doğu" demek olan "Anatoliya" adına İ.S. 10. yüzyılda Konstantin Porfirogenitos (altta) zamanında rasgeliniyor.
Biraz da ; "Asya" sözcüğüyle ilgili bulunduğu için Avrupa sözünün kaynağına bakalım. "Avrupa" adına, İ.Ö. 8. ya da 9. yüzyılda yazıldığı ileri sürülen Apollon'a adanmış Homerik ilahide rastlanır. Orada, Avrupa adı ile anılan yer, Mora (Peloponesos) yarımadası ve Ege adalarının karşı taraflarındaki yerlerdir..



Avrupa ve Asya'nın ayrı ayrı yerler sayılması İ.Ö. 5. yüzyılda Eskilos'un eserlerinde söz konusu oluyor, ilk kez olarak. Fakat bu iki sözcük de Grekçe değildir..  Bu iki sözcük İsa'dan 2000 yıl önce Mısırlılar ve Hititler tarafından kullanılıyordu. Mısır ve Hitit dilleri ayrı ayrı dillerdir. İkisinin de aynı adı kullanmasından, Asya adının çok daha önce Anadolu'ya verilen bir ad olduğu anlaşılıyor. Babil ve Asur anıtlarında güneşin doğduğu yeri ifade eden "Asu" ve battığı yeri, yani karanlık diyarı ifade eden "Ereb" ya da "İrib" sözcüklerine rasgelinmektedir. Önceki sözden Asya, sonraki sözden Avrupa sözcüklerinin çıktığını ileri sürenler vardır. Fakat bu durum kanıtlanmış değildir. Olsa olsa sadece doğru olma olasılığı bulunan bir varsayımdır..
İncil'in "Eski Ahit" ya da Tevrat'ın "tekvin" kısmının 10. babı ve 2. ayetinde "Yafet", "Asya" adındaki tanrıça ile evleniyor. Asya bu evlilikte Yafet'e, Gomer, Maday, Yavan, Tubal, Meşek ve Tiras adlarında çocukları doğuruyor. Birçok incelemelerden sonra Gomer'in Anadolu'ya gelen "Kimmerler", Maday'ın "Midyalılar", Yavan'ın "İyonlar", Tubal'ın "Tibarenler", Meşek'in "Moşyalılar" ve Tiras'ın "Etrüskler" oldukları anlaşılıyor..
Demek ki ; Anadolu'da çok eskiden, yani tarihten çok önce Asya adında bir tanrıça vardı. Belki de Anadolu'nun asıl büyük Ana Tanrıçası sayılan Kibele'nin çok eski adı Asya idi..
Şunu unutmamalı ki, Anadolu'da baba tanrıdan çok önce ana tanrıçaya tapılırdı. Anadolu kazılarında meydana çıkan insan tarafından yapılmış ya da yazılmış anıt, heykel, yazı ne varsa, en eskilerinden tutunuz da, ta günümüze kadar hepsinde, ana tanrıçanın etkilerini bulursunuz. Bu etki Yunanistan'a ve Avrupa'ya yayılmıştır..
Ana tanrıçaya tapmanın belirgin özelliği tanrıça ile birleşmekti.Bu durum Anadolu'dan "Fenafillah" (öldükten sonra dirilme) şeklinde doğuya ve batıya yayıldı.
Onun için Anadolu'nun asıl adı Asya'dır. Bu ad kıtayı kapsadıktan sonra Anadolu'ya "Küçük Asya" denildi. Anadolu sözü bir yer sözü değil, yalnız yerine göre bir yönün adıdır. Ne var ki bizdeki "Anadolu" sözü, yani anaların dolu olduğunu ifade eden söz, Anadolu'nun başlıca özelliği olan Asya ya da büyük ana sözüne bağlı olabilir..
Zamanımızda Asya ve Avrupa'yı ayıran sınır hakkında Britannica Ansiklopedisinin verdiği hüküm şudur : "Günümüzde Avrupa ve Asya'nın sınırları olarak kabul edilen çizgi tamamen keyfi ve ihtiyaridir. Jeografi bir gerçeğe dayanmaz." Bu karara göre Anadolu'nun Asya kıtasına ait olup olmadığı şüphelidir..
Bu yazının pek eğlendirici bir okuyuş sağlamadığını biliyoruz. Ne var ki bunlar uzun incelemelerin ürünüdür. Varılan sonuçların kaybolmaması amacıyla buraya yazıldı..



HALİKARNAS BALIKÇISI'nın "Merhaba Anadolu" adlı kitabından alınmıştır..          

Hürriyet

KAYNAK OLARAK KULLANDIĞIM KİTAPLAR..
-------------------------------------------------------
1.DEVLET-İ ALİYYE.I...HALİL İNALCIK 2.OSMANLILAR..HALİL İNALCIK
3.İMP.'UN EN UZUN YÜZYILI..İLBER ORTAYLI
4.SON İMP. OSMANLI..İLBER ORTAYLI
5.TARİHİN IŞIĞINDA..İLBER ORTAYLI
6.OSM. TOPLUMUNDA AİLE..İLBER ORTAYLI
7.OSM.'YI YENİDEN KEŞFETMEK..İ.ORTAYLI
8.BATILILAŞMA YOLUNDA..İLBER ORTAYLI
9.OSMANLI TARİHİ..A.DE LAMARTINE
10.OSMANLI..CAROLİNE FİNKEL
11.OSM.İMP.TARİHİ..NICOLEA JORGA
12,BÜYÜK TÜRK..NICOLEA JORGA
13.YENİLMEZ TÜRK...NICOLEA JORGA
14.TÜRKİYE TARİHİ..ED.SİNA AKŞİN
15.OSM.DÜNYASI VE İNSANLARI..GÜLGÜN ÜÇEL
16.OSMANLI ORDUSU..GÜLGÜN ÜÇEL-AYBET
17,BU MÜLKÜN SULTANLARI..NECDET SAKAOĞLU 18.YENİÇERİLER..REŞAT EKREM KOÇU
19.SON PADİŞAH..YILMAZ ÇETİNER
20.SORULARLA OSM. ..ERHAN AFYONCU
21. SOKOLLU ...RADOVAN SAMARCIC
22. OSM.İMP.TARİHİ...A.CEVDET PAŞA
23. OSM.GERÇEĞİ..ERDOĞAN AYDIN
24. FATİH VE FETİH..ERDOĞAN AYDIN
25.KADINLAR SALTANATI..A.REFİK ALTINAY
26.DOĞU'YA BAKIŞ..GERALD MACLEAN
27.AT SIRTINDA ANADOLU..FREDERIC BURNABY
28.ABDÜLMECİD..HIFZI TOPUZ
29.ŞAH SULTAN ..İSKENDER PALA
30.FLORANSA BÜYÜCÜSÜ..S.RUSHDIE
31.TARİHİMİZLE YÜZLEŞMEK..EMRE KONGAR
32.PARİS'TE BİR OSM.SEFİRİ..ŞEVKET RADO
33.TARİHİN SAKLANAN YÜZÜ..ÇETİN ALTAN
34.OSM.İMP.'DA SON 300 YIL..ALAIN PALMER
35.KONSTANTİNİYYE..PHİLİP MANSELL
36.TÜRKİYE'NİN SİYASİ İNTİHARI..CENGİZ ÖZAKINCI
37.BU VATAN BÖYLE KURTULDU..EROL MÜTERCİMLER
38.16.YÜZYILDA İSTANBUL..METİN AND
39. ERKEN MODERN OSMANLILAR.. VIRGINIA H. AKSAN-DANIEL GOFFMAN
40."POPÜLER TARİH" VE "NTV TARİH " DERGİLERİ
41.İKİNCİ ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
42.HAYAT..AYŞE KULİN
43.DEVRİM VE DEMOKRASİ..NUMAN ESİN
44.BİR NUMARALI TANIK..KURTUL ALTUĞ
45.İHTİLALİN MANTIĞI..Ş.S.AYDEMİR
46.KUTSAL İSYAN...HASAN İZZETTİN DİNAMO
47.KUTSAL BARIŞ...HASAN İZZETTİN DİNAMO
48.ÇÖL KRALİÇESİ...JANET WALLACH
49.YÖNETMENLER,FİLMLER,ÜLKELER..A.DORSAY
50.AY HIRSIZI...SUNAY AKIN
51.ONLAR HEP ORADAYDI...SUNAY AKIN
52.KULE CANBAZI...SUNAY AKIN
53.LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ..TAMER KORUGAN
54.PRENS..NİCCOLO MACHİAVELLİ
55.İSTANBUL'DA BİR ZÜRAFA..SUNAY AKIN
56.KIZ KULESİNDEKİ KIZILDERİLİ..S.AKIN
57.AH BEYOĞLU,VAH BEYOĞLU..SALAH BİRSEL
58.İSTANBUL-PARİS..SALAH BİRSEL
59.YAVUZ'UN KÜPESİ..ERHAN AFYONCU
60.OSMANLI PADİŞAHLARININ HAYAT HİKAYELERİ...YILMAZ ÖZTUNA
61.BİZİM DİPLOMATLAR..BİLAL N.ŞİMŞİR
62.KİM VAR İMİŞ BİZ BURADA YOĞ İKEN..CEMAL KAFADAR
63.RÜZGARIN GÖLGESİ..CARLOS RUIZ ZAFON
64.MELEĞİN OYUNU..CARLOS RUIZ ZAFON
65.ORTA DOĞU..TAYYAR ARI
66.ABD-ORTA DOĞU-TÜRKİYE..HALUK GERGER
67.ORTA DOĞU.. BERNARD LEWIS
68.ON BİR CUMHURBAŞKANI ON BİR ÖYKÜ.. CÜNEYT ARCAYÜREK
69.ÖFKELİ YILLAR...ALTAN ÖYMEN
70.ATATÜRK'TEN SONRA BUGÜNLERE NASIL GELDİK ?..CÜNEYT ARCAYÜREK
71.ÇANKAYA...CÜNEYT ARCAYÜREK
72.DEMOKRASİNİN İLK YILLARI..C.ARCAYÜREK
73.YENİ İKTİDAR,YENİ DÖNEM..C.ARCAYÜREK
74.BİR İKTİDAR,BİR İHTİLAL..C.ARCAYÜREK
75.NEREDEYSE BİR BALİNA..STEVE JONES
76.MOSSAD GİZLİ TARİHİ...GORDON THOMAS
77.BARIŞA SON VEREN BARIŞ...DAVID FROMKIN
78.SULARIN GETİRDİĞİ PADİŞAH..CAHİT ÜLKÜ
79.TANK SESİYLE UYANMAK..HASAN CEMAL
80.BİR MANİNİZ YOKSA.. ...AYFER TUNÇ
81.ALATURKAFRANKA..ERCAN ÇİTLİOĞLU
82.SUÇUMUZ MÜKEMMEL OLMAK..S.DUMAN
83.DARBE...STEPHEN KINZER
84.ÖZAL HİKAYESİ..HASAN CEMAL
85.TURGUT NEREDEN KOŞUYOR ? ..E.ÇÖLAŞAN
86.YEDİ TEPE ANADOLU...ALİ CANİP OLGUNLU
87."K", "DERBEDER BİR KAHİN"...CANSU YILMAZÇELİK
88.LATİFE HANIM...İPEK ÇALIŞLAR
89."K",YIKIK BİR SARAYDIR DÜNYA..PERİHAN ÖZCAN
90.BEYAZ PERDEDE KIRMIZI FİLMLER.. ATİLLA DORSAY
91.TEK ADAM..Ş.SÜREYYA AYDEMİR
92.DAHİLER VE AŞKLARI...ÖZCAN ERDOĞAN
93.HAYATIM KİTAP..YAŞAR AKSOY
94.BOĞAZİÇİ ŞINGIR MINGIR..SALAH BİRSEL
95.BİR EKONOMİK TETİKÇİNİN İTİRAFLARI...JOHN PERKİNS
96.CUMHURİYET TARİHİ YALANLARI 1. VE 2. CİLT...SİNAN MEYDAN
97. KOMPLO TEORİLERİ..EROL MÜTERCİMLER
98.ÖNCE KADINLAR VE ÇOCUKLAR..SUNAY AKIN
99.BİR ÇİFT AYAKKABI..SUNAY AKIN
100. BENİM CUMHURİYET'İM..EMİNE UŞAKLIGİL
101.DARAĞACINDA ÜÇ FİDAN..NİHAT BEHRAM
102.NEREYE..CAN DÜNDAR
103.İSTANBUL'DAN SAYFALAR..İLBER ORTAYLI
104.BİZİM İZMİRİMİZ..MELİH GÜRSOY
105.GİZLENEN TARİH..BRİAN HAUGHTON
106.BERGAMA DÜŞLERİMİN ŞEHRİ,İZMİR SEVDAM..SELAHATTİN TURAL
107.GÖLGEDEKİLER..CAN DÜNDAR
108.KIRMIZI BİSİKLET..CAN DÜNDAR
109.YAKAMDAKİ YÜZLER..CAN DÜNDAR
110.GEÇMİŞ AYRINTIDA SAKLIDIR..CEMİL KOÇAK